Survival of the fittest

title3t432x293

Wie tegenwoordig de journalistieke wereld nog wil betreden, moet tegen een stootje kunnen. Het beroep evolueert pijlsnel door de technologische nieuwigheden. De lezer verwacht 24u per dag nieuwsupdates via Twitter, Facebook of via de nieuwsapplicaties op zijn smartphone. De werkdruk van de journalist stijgt zienderogen. Ofwel past de journalist zich aan aan deze veranderingen ofwel geeft hij er de brui aan. ‘Survival of the fittest’, zoals ene Darwin het ooit zo mooi verwoordde…

Geen grenzen meer

Sinds een aantal jaren hebben de meeste mediaorganisaties een aantal drastische veranderingen ondergaan. Tameling en Broersma (2012) verklaren dat de overgang naar digitale nieuwsproductie en de opkomst van het internet een intensieve samenwerking tussen voorheen gescheiden media mogelijk maakt. Hierdoor zijn heel wat mediabedrijven terug te vinden op verschillende platformen. Kranten en televisiestations beschikken nu ook over een website en zijn terug te vinden op allerlei sociale media, radiouitzendingen beperken zich tegenwoordig niet enkel meer tot audio, maar bieden op hun website ook videofragmenten aan. Convergentie heet zoiets, de ‘overlapping’ van verschillende media.

Wie op zoek is naar een eenduidige definitie van dit begrip kan wel eens van een kale reis terugkomen. Convergentie is een zeer breed begrip en er worden bovendien verschillende soorten onderscheiden. Zo is er de newsroom convergence. Hiermee wordt bedoeld dat verschillende media, zoals radio, tv en (online) kranten zich op dezelfde plaats bevinden in plaats van in afzonderlijke gebouwen. Hierdoor zou de samenwerking tussen de verschillende media gestimuleerd worden. De VRT zette in 2007 de stap naar zo’n crossmediale redactie. De muren tussen de televisie-, radio- en internetredacties werden gesloopt en maakten plaats voor 4 themaredacties (binnenland, buitenland, sport en regio) en 3 uitzendredacties (radio, tv en internet). Binnen deze themaredacties werken verschillende journalisten die dan verslag kunnen uitbrengen voor het meest geschikte medium. Maar aan deze evolutie waren ook een aantal nadelen verbonden. De motivatie van de werknemers daalde zienderogen en het medium radio werd weggedrukt door de televisie en het internet. Het hele crossmediale idee werd bijgestuurd met als gevolg dat journalisten in hoofdzaak voor één medium bleven werken.

Een tweede vorm van convergentie is content convergence. Zo wordt een verhaal tegenwoordig aangevuld met beeld, video, audio en nog andere multimediale snufjes. De verschillende technieken om een verhaal te brengen worden tegenwoordig dus steeds meer en meer gecombineerd. Een laatste vorm van mediaconvergentie is newsgathering convergence. Dat wil zeggen dat fotografen, journalisten en uitgevers vandaag de dag veel nauwer gaan samenwerken om een verhaal te brengen. De boodschap is dus duidelijk: de journalist moet tegenwoordig een manusje van alles zijn om te overleven in de harde journalistieke wereld…

Pro of contra

De journalistiek is door de opkomst van het internet, de mobiele telefonie en de digitalisering de afgelopen 15 jaar danig veranderd. Maar is die convergentie en die crossmedialisering wel zo positief? Tameling en Broersma (2012) zijn van mening dat een groot deel van de wetenschappers vindt dat deze technieken tegenwoordig onmisbaar zijn voor goede journalistiek en een groter publiek bereik. Toch ontbreekt er volgens hen ‘universaliteit’, een formule toepasbaar voor elke nieuwsorganisatie.

De meeste journalisten zijn in eerste instantie voorstander van het convergentiesysteem. Ze denken dat het delen van bronnen, inhoud en ideeën tot betere journalistiek kan leiden en dat hierdoor de tevredenheid bij de lezer of kijker gaat toenemen. Ook zien zij convergentie als een uitdaging voor hun carrière. Ze kunnen op die manier een ander medium leren kennen en leren gebruiken en de vaardigheden worden opgekrikt. Tot slot leren ze ook hun collega’s van andere media meer waarderen, terwijl ze voordien eerder als concurrenten werden beschouwd.

Maar natuurlijk is het niet alleen rozengeur en maneschijn. Aan convergentie zijn ook een aantal nadelen verbonden. Tameling en Broersma (2012) zijn van mening dat het vaak een middel is om kostenbesparend te werken. Hierdoor stijgt de werkdruk van de journalist, want het resultaat moet hetzelfde zijn, maar er zijn minder mensen ter beschikking. Deze toegenomen werkdruk zorgt ervoor dat journalisten minder tijd hebben om actief op zoek te gaan naar nieuws en dus meer tijd achter hun pc gaan doorbrengen. Hierdoor komt de geloofwaardigheid van het nieuws in gedrang, aangezien er een grote druk is om snel te berichten over de actualiteit. Moeten we de optelsom nog maken? Convergentie lijkt er dus voor te zorgen dat de kwaliteit van het nieuws gaat dalen. En dat is, naar mijn bescheiden mening, nu toch niet de bedoeling?

Met de rugzak op pad

We kunnen het begrip convergentie niet scheiden van de term backpack journalism, die tegenwoordig ook meer en meer op de voorgrond treedt. In plaats van drie mensen, een camera-, audioman en een journalist, op pad te sturen, wordt de journalist nu verondersteld in zijn eentje verslag te maken van een gebeurtenis. De journalist heeft hierdoor heel wat meer voldoening en kan meer vaardigheden oefenen en heeft zelf een grotere controle over het afgeleverde werk. Maar er is ook een keerzijde van de medaille. De werkdruk neemt opnieuw toe, de werkzekerheid wordt bedreigd en de kwaliteit van het eindproduct komt in het gedrang. Ook ontstaat er ‘deskilling’, het verliezen van specialisatie op 1 terrein. De journalist evolueert door convergentie ook meer van een specialist naar een generalist, iemand die van alle markten iet of wat thuis is, maar in niks meer gespecialiseerd is.

Convergentie, het is een mooi begrip. Op papier althans. Zelf ben ik van mening dat de kwaliteit van het nieuws nog steeds primeert op al de rest en als deze kwaliteit door de crossmedialiteit niet meer gegarandeerd kan worden, laat ons deze begrippen dan maar snel afvoeren. Darwin had het over ‘survival of the fittest’, zij die zich het best aanpassen zullen overleven. Als de werkdruk en de werkonzekerheid nog gaat toenemen, wie gaat er dan nog moeite doen om zich te adapteren? Sad, but true story…

Bronnen

  • Gordon, R. (2003). The Meanings and Implications of Convergence. In K. Kawamoto (ed.), Digital Journalism. Emerging Media and the Changing Horizons of Journalism (pp. 57-73). Lanham: Rowman & Littlefield.
  • Tameling, K., & Broersma, M. (2012). Crossmediale dilemma’s. De zoektocht naar convergentie bij Nederlandse nieuwsmedia. Geraadpleegd via http://www.rug.nl/staff/m.j.broersma/tamelingbroersma_crossmedialedilemmas.pdf
  • Vergeer, M., Pleijter, A., Hermans, L. (2011). Journalists’ multiskilling in the digital age. Geraadpleegd via http://www.slideshare.net/maver/journalists-multiskilling-in-the-digital-age
Advertenties

4 gedachtes over “Survival of the fittest

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s